Ból kręgosłupa piersiowego - przyczyny, objawy alarmowe i ergonomia

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli masz dolegliwości, skonsultuj się z lekarzem.

Ból między łopatkami po dniu przy komputerze, kłucie przy głębokim wdechu, sztywność w środku pleców po nocy na niewygodnej poduszce - dolegliwości odcinka piersiowego kręgosłupa zdarzają się rzadziej niż ból krzyża czy karku, ale potrafią mocno niepokoić. Powód jest prosty: w tej okolicy ból z kręgosłupa łatwo pomylić z bólem pochodzącym z serca, płuc, aorty czy przewodu pokarmowego. W tym artykule wyjaśniamy, jakie są możliwe przyczyny bólu kręgosłupa piersiowego, jakie objawy mu towarzyszą, kiedy natychmiast dzwonić pod 112, jak wygląda diagnostyka i jak ustawić stanowisko pracy, żeby niepotrzebnie nie obciążać górnej części pleców.

Jak zbudowany jest odcinek piersiowy kręgosłupa?

Odcinek piersiowy to najdłuższa część kręgosłupa - składa się z 12 kręgów (Th1-Th12), leżących między odcinkiem szyjnym a lędźwiowym. Do każdego kręgu piersiowego przyczepiają się żebra, które razem z mostkiem tworzą klatkę piersiową. Dzięki temu ten odcinek jest stabilniejszy i mniej ruchomy niż szyja czy dolna część pleców, a jego główną rolą jest ochrona narządów klatki piersiowej i stabilna podstawa dla ruchów barków i rąk.

W okolicy odcinka piersiowego znajduje się wiele struktur, które mogą być źródłem bólu: stawy między kręgami, stawy żebrowo-kręgowe, mięśnie przykręgosłupowe i międzyżebrowe, mięśnie łopatek (np. czworoboczny i równoległoboczne), a także nerwy międzyżebrowe. Tuż obok leżą serce, płuca, aorta i przełyk.

Jakie są przyczyny bólu kręgosłupa piersiowego?

U wielu osób ból w tej okolicy ma charakter mięśniowo-stawowy i wiąże się z obciążeniami w ciągu dnia. Rzadziej stoi za nim konkretna choroba kręgosłupa lub narządów wewnętrznych.

Najczęstsze przyczyny mięśniowo-stawowe

• Długie siedzenie w pochyleniu - przy biurku, laptopie, telefonie, za kierownicą.
• Przeciążenie - dźwiganie, praca z rękami uniesionymi nad głowę, nowy trening na plecy i barki.
• Stres i napięcie - unoszenie barków, płytki oddech „w górę klatki”.
• Niewygodna pozycja do snu i nieodpowiednia poduszka.
• Mała aktywność fizyczna w ciągu tygodnia.
• Drobne urazy - gwałtowny skręt, upadek, uderzenie.

Przyczyny związane z kręgosłupem

• Zmiany zwyrodnieniowe stawów międzykręgowych i żebrowo-kręgowych, częstsze z wiekiem.
• Złamania osteoporotyczne - u osób z osteoporozą kręg może ulec złamaniu nawet przy niewielkim urazie, kaszlu lub podniesieniu ciężaru.
• Skrzywienia kręgosłupa i nasilona kifoza (zaokrąglenie pleców), w tym choroba Scheuermanna u młodzieży.
• Przepuklina krążka w odcinku piersiowym - zdarza się rzadziej niż w odcinku lędźwiowym czy szyjnym.
• Choroby zapalne kręgosłupa, np. zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa.
• Rzadko: infekcje, nowotwory, przerzuty do kości.

Ból „przeniesiony” z narządów wewnętrznych

Ból w okolicy między łopatkami lub w środku pleców może być objawem chorób, które nie mają nic wspólnego z kręgosłupem:

Jakie objawy daje ból odcinka piersiowego?

Ból o podłożu mięśniowo-stawowym zwykle:

• pojawia się między łopatkami, w środku pleców lub po jednej stronie kręgosłupa,
• bywa tępy, rozlany albo kłujący w jednym punkcie,
• zmienia się przy ruchu - skręcie tułowia, unoszeniu rąk, głębokim wdechu, zmianie pozycji,
• daje się odtworzyć uciskiem w konkretnym miejscu,
• nasila się po długim siedzeniu, a zmniejsza po zmianie pozycji lub rozruszaniu się.

Podrażnienie nerwu międzyżebrowego może dawać ból „opasujący”, biegnący wzdłuż żebra z pleców do przodu klatki piersiowej. Takie objawy zawsze warto pokazać lekarzowi, bo podobnie wygląda ból z narządów wewnętrznych lub półpasiec.

Pamiętaj: to, że ból zmienia się przy ruchu, nie wyklucza przyczyny sercowej czy płucnej. Dlatego przy jakichkolwiek wątpliwościach nie oceniaj sam, tylko skontaktuj się z lekarzem.

Kiedy ból w odcinku piersiowym wymaga pilnej pomocy?

To najważniejsza część tego artykułu.

Natychmiast dzwoń pod 112

• ból, ucisk, pieczenie lub gniecenie w klatce piersiowej, także gdy promieniuje do pleców, ramienia, szyi lub żuchwy,
• ból między łopatkami z dusznością, zimnymi potami, nudnościami, zawrotami głowy lub uczuciem lęku,
• nagły, rozdzierający ból w klatce piersiowej lub plecach, zwłaszcza u osoby z nadciśnieniem,
• nagła duszność, ból przy oddychaniu, krwioplucie - szczególnie po długiej podróży, operacji, unieruchomieniu lub przy obrzęku łydki,
• ból pleców z osłabieniem lub drętwieniem nóg, zaburzeniami chodu, problemami z oddawaniem moczu lub stolca,
• ból po poważnym urazie, np. wypadku komunikacyjnym lub upadku z wysokości.

Przy podejrzeniu zawału nie jedź samodzielnie samochodem do szpitala. Zadzwoń pod 112 i postępuj zgodnie z instrukcjami dyspozytora.

Pilna wizyta u lekarza (tego samego lub następnego dnia)

• ból z gorączką, kaszlem, ogólnym złym samopoczuciem,
• ból u osoby z osteoporozą po niewielkim urazie, kaszlu lub podniesieniu ciężaru,
• ból u osoby z chorobą nowotworową w wywiadzie, z niewyjaśnioną utratą masy ciała,
• ból stały, nasilający się w nocy, niezależny od pozycji,
• piekący ból po jednej stronie, z wysypką lub pęcherzykami na skórze,
• ból ze zgagą, bólem brzucha, nudnościami, zmianą koloru stolca.

Do lekarza rodzinnego warto zgłosić się także wtedy, gdy ból nie jest alarmowy, ale utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni, nawraca, wybudza w nocy lub ogranicza codzienne czynności.

Jak lekarz diagnozuje ból kręgosłupa piersiowego?

Ze względu na sąsiedztwo narządów wewnętrznych diagnostyka bólu w tej okolicy często zaczyna się od wykluczenia przyczyn niekręgosłupowych.

• Wywiad - charakter i lokalizacja bólu, związek z wysiłkiem, oddychaniem, posiłkami, pozycją; choroby przewlekłe, leki, czynniki ryzyka chorób serca.
• Badanie - osłuchiwanie serca i płuc, pomiar ciśnienia, ocena postawy, ruchomości kręgosłupa i klatki piersiowej, bolesności uciskowej, a w razie potrzeby badanie neurologiczne.
• EKG i badania krwi - często na początku diagnostyki bólu w klatce piersiowej lub między łopatkami.
• RTG klatki piersiowej lub kręgosłupa - ocena płuc, kości, ustawienia kręgów, złamań.
• Rezonans magnetyczny lub tomografia - przy objawach neurologicznych, podejrzeniu poważniejszej przyczyny lub braku poprawy.
• Densytometria - przy podejrzeniu osteoporozy.
• W zależności od objawów: USG jamy brzusznej, gastroskopia, echo serca.

Leczenie zależy od przyczyny i zawsze ustala je lekarz. Przy dolegliwościach mięśniowo-stawowych często obejmuje zalecenia dotyczące aktywności, ergonomii i fizjoterapię.

Jak ustawić stanowisko pracy, żeby mniej obciążać górną część pleców?

Ergonomia nie jest sposobem leczenia, ale dobrze ustawione biurko zmniejsza liczbę godzin spędzanych w pochyleniu. Sprawdź swoje stanowisko:

Codzienne nawyki

• Zmieniaj pozycję - nawet najlepsze krzesło nie zastąpi wstawania i chodzenia.
• Ruszaj się regularnie - spacer, pływanie, ćwiczenia ogólnorozwojowe w zakresie bez bólu.
• Oddychaj spokojnie - przy biurku łatwo o płytki oddech z uniesionymi barkami; krótkie przerwy na kilka spokojnych oddechów to dobry nawyk.
• Noś ciężary symetrycznie - plecak na obu ramionach, zakupy rozłożone na dwie ręce.
• Dobierz poduszkę tak, by głowa była mniej więcej w linii z kręgosłupem.
• Dbaj o kości - jeśli masz czynniki ryzyka osteoporozy, porozmawiaj z lekarzem o badaniach.

Łagodne ćwiczenia rozciągające górną część pleców, np. spokojne krążenia barków, „koci grzbiet” w klęku podpartym czy delikatne skręty tułowia na siedząco, wiele osób wykonuje jako ogólną aktywność. Każde ćwiczenie wykonuj bez bólu, a przy dolegliwościach najpierw skonsultuj się z lekarzem lub fizjoterapeutą. Więcej o napięciu w okolicy barków piszemy w artykule o mięśniu czworobocznym i o napiętych mięśniach karku, a ogólne zasady dotyczące bólu pleców - w tekście ból pleców - kiedy do lekarza.

Najczęstsze pytania

Co może oznaczać ból między łopatkami?

Często wiąże się z przeciążeniem mięśni i stawów, np. przy długim siedzeniu w pochyleniu. Może być jednak objawem chorób serca, aorty, płuc czy przewodu pokarmowego. Ból z dusznością, potami lub uciskiem w klatce piersiowej wymaga natychmiastowego wezwania pomocy - 112.

Jak odróżnić ból kręgosłupa od bólu serca?

Nie należy robić tego samodzielnie. Ból zmieniający się przy ruchu częściej ma podłoże mięśniowo-stawowe, ale nie wyklucza przyczyny sercowej. Przy bólu w klatce piersiowej, duszności, potach czy nudnościach dzwoń pod 112.

Kiedy z bólem odcinka piersiowego do lekarza?

Natychmiast przy objawach alarmowych, pilnie przy gorączce, osteoporozie, bólu nocnym czy wysypce, a planowo - gdy ból utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni, nawraca lub ogranicza codzienne czynności.

Czy ból kręgosłupa piersiowego może promieniować do klatki piersiowej?

Tak, podrażnienie nerwu międzyżebrowego może dawać ból biegnący wzdłuż żebra do przodu klatki piersiowej. Taki ból zawsze warto pokazać lekarzowi, bo podobnie mogą wyglądać choroby narządów wewnętrznych i półpasiec.

Jakie badania robi się przy bólu odcinka piersiowego?

Często EKG i badania krwi, RTG klatki piersiowej lub kręgosłupa, a w zależności od objawów rezonans, tomografia, densytometria, USG jamy brzusznej czy echo serca. Zakres ustala lekarz.

Czy siedzenie przy komputerze może powodować ból między łopatkami?

Długie siedzenie w pochyleniu jest jednym z częstych czynników sprzyjających dolegliwościom w tej okolicy. Pomagają przerwy na ruch i dobrze ustawione stanowisko pracy, ale nowy lub nietypowy ból zawsze warto omówić z lekarzem.

Czy ból w środku pleców przy oddychaniu jest groźny?

Może mieć podłoże mięśniowo-stawowe, ale bywa też objawem chorób płuc i opłucnej, np. zatorowości lub zapalenia płuc. Przy duszności, gorączce, krwiopluciu lub nagłym początku potrzebna jest pilna pomoc.